Fransa’daki üniversitelere erişim, yabancı öğrenciler için daha pahalı hale gelebilir. Yükseköğretim Bakanı, Le Parisien gazetesine verdiği bir röportajda, 2026 eğitim-öğretim yılından itibaren Avrupa Birliği dışındaki ülkelerden gelen öğrencilerin %90’ının “farklılaştırılmış öğrenim ücretleri” ödemek zorunda kalacağını açıkladı. Yani bu öğrenciler, Fransız veya Avrupalı öğrencilere kıyasla daha yüksek harçlar ödeyecek. Bakanlığa göre bu önlem yaklaşık 250 milyon euro tasarruf sağlayacak. Aslında daha önceden uygulanmaya başlayan bu tarifeler şimdi daha katı bir şekilde genele yayılacak.

Bu açıklama, hem öğrenci sendikaları hem de akademik çevrelerde güçlü tepkilere yol açtı. 22 Nisan’da yayımlanan bir bildiride, üniversite başkanlarını temsil eden France Universités, bu reformun “karşılama ve açıklık gibi insani değerlere zarar verdiğini” ve “üniversitelerin cazibesini olumsuz etkilediğini” belirtti.

Kağıt Üzerinde Var Olan Ama Uygulanmayan Bir Kural

Aslında bu farklı ücret uygulaması yeni değil. 2019 yılında çıkarılan bir kararnameyle zaten öngörülmüştü. Ancak uygulamada bu sistem büyük ölçüde hayata geçirilmedi.

Bugün itibarıyla, Avrupa Birliği dışından gelen öğrencilerin yalnızca %10’u bu yüksek ücretleri ödüyor. Üniversitelerin büyük çoğunluğu hâlâ tüm öğrencilere aynı harçları uygulamaya devam ediyor.

Artış Sınırlı Ama Tartışmalı

Yeni düzenlemeye göre yabancı öğrenciler:

• Lisans için 2.895 euro
• Yüksek lisans için 3.941 euro

ödemek zorunda kalacak.

Bu rakamlar, Fransız öğrencilerin ödediği 178 euro (lisans) ve 254 euro (yüksek lisans) ile kıyaslandığında oldukça yüksek. Ancak bakana göre bu ücretler, üniversite eğitiminin gerçek maliyetinin hâlâ yalnızca yaklaşık %30’unu karşılıyor.

Bakan ayrıca uluslararası karşılaştırmalar da yaparak, ABD’de bir yüksek lisans programının yıllık yaklaşık 100.000 euroya mal olduğunu, Cambridge Üniversitesi’nde ise İngiliz öğrencilerin ekonomi lisansında yaklaşık 11.290 euro ödediğini, yabancı öğrencilerin ise 30.000 eurodan fazla ödeme yaptığını hatırlattı.

Üniversiteler Arasında Büyük Farklılıklar Var

Fransa genelinde uygulamalar oldukça farklılık gösteriyor.

Şu anda incelenen 69 üniversite arasında yalnızca 7 üniversite farklılaştırılmış ücretleri tam olarak uyguluyor. Bunlar arasında Paris 2 Panthéon-Assas ve Lyon 2 Lumière üniversiteleri yer alıyor.

Buna karşılık 36 üniversite, genellikle uluslararası öğrencilere açık olma politikası doğrultusunda bu uygulamayı reddediyor. Bu tür kararlar çoğunlukla üniversitelerin yönetim kurullarında alınıyor.

Örneğin Versailles Saint-Quentin-en-Yvelines Üniversitesi, “ulusal, Avrupalı ve Avrupa dışı öğrenciler için güçlü bir cazibe politikası geliştirmek” istediğini açıkça ifade ediyor.

Hangi Üniversiteler Avrupa Birliği Dışı Öğrencilerden Ek Ücret Alıyor?

Değişken Muafiyet Uygulamaları

Bazı üniversiteler orta bir yol tercih ederek farklı muafiyet politikaları uygulamaktadır. Örneğin Paris 1 Üniversitesi, “en az gelişmiş” olarak sınıflandırılan 44 ülkeden (Afganistan, Angola, Bangladeş, Benin vb.) gelen öğrencileri harç artışından muaf tutmaktadır.

Toulouse Capitole Üniversitesi ise Fransızca konuşulan ülkelerden oluşan bir muafiyet listesi belirlemiştir. Bu listede Quebec ve İsviçre’nin yanı sıra ağırlıklı olarak Afrika’daki 22 Frankofon ülke yer almaktadır.

Bordeaux Üniversitesi ise daha sınırlı bir yaklaşım benimseyerek yalnızca iki ülkeye — Cezayir ve Gabon — kısmi muafiyet uygulamaktadır.

Eğitim Seviyesine Göre Farklı Uygulamalar

Bazı üniversiteler muafiyetleri eğitim seviyesine göre düzenlemektedir.

• Strasbourg Üniversitesi, farklılaştırılmış ücretleri yalnızca yüksek lisans seviyesinde uygulamaktadır
• Yedi üniversite bu uygulamayı sadece lisans düzeyiyle sınırlamıştır
• Rennes’de ise daha ılımlı bir sistem uygulanmakta olup, ücretler lisans için 650 euro, yüksek lisans için 950 euro olarak belirlenmiştir

Bunun dışında farklı kriterler de söz konusudur:

• Fransa’da vergi mükellefi bir haneye bağlı olmak
• Uzaktan eğitim görmek
• Akademik başarı (liyakat)

Ayrıca bazı muafiyetler ulusal mevzuata dayanmaktadır. Özellikle mülteciler veya Fransa’da kalıcı oturumu bulunan kişiler bu kapsama girmektedir.

Süregelen Bütçe Baskıları

Son yıllarda bazı üniversiteler, Avrupa Birliği dışından gelen tüm öğrencileri muaf tutma politikasından vazgeçmek zorunda kalmıştır.

Örneğin Paris 1 Üniversitesi, Aralık 2025’te bütçe nedenleriyle farklılaştırılmış harç sistemine geçmiştir. Üniversite yönetimi bu durumu “sürdürülemez bir bütçe” ile açıklamış ve ek kaynak ihtiyacını vurgulamıştır.

Genel olarak, üniversitelerin uzun süredir devam eden mali sıkıntıları göz önüne alındığında, bu reform hükümet tarafından bir finansman aracı olarak sunulmaktadır. Ancak üniversiteler, bu durumun kendi özerkliklerini zedeleyebileceği yönünde endişe duymaktadır.

Gelişmekte Olan Ülkeler İçin Risk

France Universités, bu uygulamanın gelişmekte olan ülkelerden gelen öğrenciler üzerinde caydırıcı bir etki yaratabileceği konusunda uyarıda bulunmaktadır.

Bakanlık verilerine göre, Çin hariç tutulduğunda Fransa’daki yabancı öğrencilerin büyük çoğunluğu Afrika ülkelerinden gelmektedir:

• Fas (35.665)
• Cezayir (27.675)
• Senegal (16.118)
• Kamerun (10.158)
• Fildişi Sahili (10.101)

Üniversite yöneticileri ayrıca reformun çok hızlı bir takvimle uygulanmasını eleştirmekte ve birçok uluslararası öğrencinin zaten eğitim tercihlerini yapmış olduğunu belirtmektedir.

Ayrıca bu düzenlemenin, üniversitelerin kronik finansman sorunlarına “mucizevi bir çözüm” olmayacağını da açıkça ifade etmektedirler.

Uluslararası Eğilim

Fransa bu konuda yalnız değildir. Son yıllarda birçok ülke yabancı öğrencilere yönelik politikalarını sıkılaştırmıştır.

• Kanada, özellikle Quebec’te ortaya çıkan yasa dışı göç ağlarıyla ilgili skandalların ardından 2025 yılında öğrenci kotalarını düşürmüştür
• Avustralya ise 2026 yılında yabancı mezunlara yönelik vize ücretlerini önemli ölçüde artırmıştır

Bu gelişmeler, Fransa’nın da dahil olduğu daha geniş bir eğilimi göstermektedir: gelişmiş ülkelerde uluslararası öğrenci politikalarının giderek daha kısıtlayıcı hale gelmesi.