Uzun zamandır üniversitelerde, bir akademik yılı tamamen başarıyla tamamlayamamak her zaman sınıf tekrarı yapmak anlamına gelmiyor. Üniversitelerin uyguladığı not telafisistemi sayesinde öğrenciler farklı şekillerde ilerleyebiliyor. Günümüzde ise bu yaklaşım yerini giderek daha esnek ve kişiye özel eğitim yollarına bırakıyor.

Her 4 öğrenciden biri, ikinci sınıfa (L2) geçmeden önce birinci sınıfı (L1) tekrar ediyor.

Lisans eğitimini tamamlamayı başaran öğrencilerin ise yaklaşık üçte biri, eğitim hayatı boyunca en az bir kez sınıf tekrarı yapmış oluyor.

Temel kural: Akademik yıl başarıyla tamamlanmazsa sınıf tekrarı

Kural olarak, aşağıdaki şartlardan biri sağlanamazsa öğrenci sınıf tekrarına kalır:

• Genel not ortalamasının 10/20’ye ulaşmaması
• veya yılın başarıyla tamamlanması için gerekli olan 60 AKTS (ECTS) kredisinin kazanılamaması

Bu durum, iki dönem arasındaki not telafisi (compensation) ve bütünleme sınavı (session de rattrapage) sonrasında da geçerlidir.

Ancak dikkat edilmesi gereken önemli bir nokta vardır:

Not telafisi kuralları, üniversiteden üniversiteye, bölümden bölüme hatta aynı bölümde yıldan yıla değişebilir.

Bunu en iyi yaşayanlardan biri, şu anda La Rochelle IAE’de üçüncü sınıfı (L3) tekrar eden Hugo.

Şöyle anlatıyor:

“Geçen yıl, yüksek not aldığım ders blokları ile ortalamanın biraz altında kaldığım bloklar arasında telafi uygulanmadı. Oysa bu yıl aynı notlarla hiç sorun yaşamadan sınıfı geçebilirdim.”

Rennes Üniversitesi Eğitimden Sorumlu Rektör Yardımcısı Sophie Allain-Bailhache ise şöyle açıklıyor:

“Genel olarak sınıf tekrarına izin verilmesi öğrencinin hakkıdır. Ancak sağlık alanındaki birinci sınıf programları veya kontenjanı sınırlı bazı mesleki programlar (özellikle BUT ve dönüşümlü eğitim yapılan programlar) bunun istisnasıdır.”

Ancak bu hak da sınırsız değildir.

En yaygın uygulama şöyledir:

• Lisans (Licence): En fazla 5 kayıt hakkı
• Yüksek lisans (Master): En fazla 3 kayıt hakkı

AJAC sistemi eski önemini kaybediyor

Üniversite sisteminin en büyük avantajlarından biri, başarıyla tamamlanan derslerin (UE – Öğretim Birimleri) kalıcı olarak kazanılmış olmasıdır.

Yani bir öğrenci yılı tamamen geçemese bile, başarılı olduğu dersleri tekrar almak zorunda kalmaz.

Bu nedenle birçok öğrenci, eksik derslerini daha sonra tamamlamak şartıyla üst sınıfa geçebilir.

Bu sisteme AJAC (Ajourné mais Autorisé à Continuer) yani “Başarısız ancak eğitime devam etmesine izin verilen öğrenci” denilmektedir.

Ancak bugün bu sistem eski popülerliğini büyük ölçüde kaybetmiştir.

Bordeaux Üniversitesi Eğitimden Sorumlu Rektör Yardımcısı Pascal Lecroart bunu şöyle açıklıyor:

“Bazı öğrenciler, birinci sınıfın ilk döneminden kalan dersleri bile vermeden üçüncü sınıfa kadar gelebiliyordu. Bu oldukça absürt ve sonuçta öğrencinin başarısını da olumsuz etkileyen bir durumdu.”

Bu nedenle artık çoğu üniversite bu uygulamayı sınırlandırmıştır.

Bazı üniversiteler üst sınıfa geçebilmek için asgari AKTS (ECTS) kredisi şartı da koymaktadır.

La Rochelle Üniversitesi Kariyer ve Başarı Direktörü Amandine Courtadon şöyle diyor:

“Bizde temel dersler hariç en az 60 AKTS’nin 45’inin alınmış olması gerekiyor.”

Bu nedenle üniversitelerinde öğrencilerin yalnızca %5’i AJAC sisteminden yararlanabiliyor.

Eğitim programları giderek daha kişiselleştiriliyor

Rennes Üniversitesi’nde artık uzun zamandır AJAC sistemi uygulanmıyor.

Bunun yerine öğrencilerin durumuna göre hazırlanmış kişiselleştirilmiş eğitim planları tercih ediliyor.

Sophie Allain-Bailhache şöyle açıklıyor:

“Bazı öğrencilerimiz ‘Oui-si’ sistemiyle üniversiteye kabul edildiği için eğitim süreleri uzatılabiliyor.”

Bu sistemde öğrenci:

• Birinci sınıfı iki yılda tamamlıyor.
• Ancak ikinci yılında, ikinci sınıfa ait bazı dersleri de almaya başlayabiliyor.

Bordeaux Üniversitesi de “Projet New Deal” adlı benzer bir sistem uyguluyor.

Pascal Lecroart şöyle açıklıyor:

“Bir öğrencinin yılı geçememesinin birçok nedeni olabilir: ailevi sorunlar, sağlık problemleri, gönüllü çalışmalar, yoğun spor faaliyetleri veya eğitimle birlikte çalışmak zorunda olması.”

Uzun vadeli hedeflerini ise şöyle özetliyor:

“Gelecekte ‘sınıf tekrarı’ kavramını yalnızca gerçekten başarısız olunan durumlar için kullanmak istiyoruz. Her akademik yıl başında öğrencinin başarı planı hazırlanacak ve gerekiyorsa ona özel destek mekanizmaları oluşturulacak.”

Öğrenciye özel destek programları

Bu uygulamalardan yararlanan öğrencilerden biri de Manon.

Bordeaux Üniversitesi Hukuk Fakültesi’nde L1 ve L2’yi tekrar ettikten sonra şu anda L3 eğitimini iki yılda tamamlıyor.

Şöyle anlatıyor:

“İkinci sınıfın sonunda organizasyon sorunlarımın nörogelişimsel bir bozukluktan kaynaklandığını öğrendim. Bu sayede üçüncü sınıfı iki yıla yayma hakkı kazandım.”

Ayrıca kendisine destek olan bir akademik danışmanı bulunuyor.

Danışmanıyla birlikte:

• bu yıl hangi derslere odaklanacağı,
• hangi dersleri ise gelecek yıl alacağı planlandı.

Manon bunun faydasını şöyle anlatıyor:

“Bu düzenleme bana hem zaman kazandırdı hem de üzerimdeki psikolojik yükü azalttı. Sonuç olarak artık eskisinden çok daha başarılıyım.”

La Rochelle Üniversitesi’nde de öğrencilerin başarısını artırmaya yönelik kişiye özel destek sözleşmeleri hazırlanıyor.

Amandine Courtadon şu bilgileri veriyor:

“Lisansı ikinci veya üçüncü kez okuyan öğrencilerimize ortak bir destek programı sunuyoruz. Bu program sayesinde öğrenciler yaşadıkları güçlükleri analiz etmeyi öğreniyor ve ihtiyaçlarına uygun çözümler sunuyoruz.”

Sunulan destekler arasında şunlar yer alıyor:

• akademik danışmanlık (tutorluk),
• sosyal destek,
• engelli öğrenci destek hizmetleri,
• kariyer ve yönlendirme görüşmeleri,
• üniversiteye uyum ve başarıyı artırmaya yönelik diğer bireysel destek programları.

Bu yaklaşım sayesinde amaç yalnızca öğrencilerin sınıfı geçmesini sağlamak değil, her öğrencinin kendi koşullarına uygun bir eğitim yolu oluşturmasına yardımcı olmaktır.