Fransa’da robotik alanındaki eğitimler; mekanik, elektronik ve yapay zekâ bilgilerini bir araya getirmek isteyen profillerin ilgisini çekmektedir. Tıbbi robotik araştırmaları, akıllı dronlar veya iş birliğine dayalı robotlar (cobotlar). Yeni teknolojik buluşlarla birlikte kariyer olanakları giderek artmaktadır. Peki robotik alanında çalışmak için hangi eğitimler gereklidir?

Bu alanda eğitim alan öğrenciler, yalnızca teknik bilgi edinmekle sınırlı kalmaz; aynı zamanda problem çözme, yenilikçi düşünme ve disiplinler arası çalışma becerilerini de geliştirir. Robotik sektörü; sanayi, sağlık, savunma, lojistik ve uzay gibi pek çok farklı alanda uygulanabilir çözümler sunarak mezunlara geniş bir kariyer yelpazesi sağlar. Sürekli gelişen bu ekosistemde güncel teknolojileri takip edebilen ve kendini yenileyebilen profesyonellere olan ihtiyaç her geçen gün artmaktadır.

Robotik: tam olarak neyi kapsar / robotik nedir?

Robotik; farklı ortamlarda belirli görevleri yerine getirebilen, otonom ya da yarı otonom makinelerin tasarlanmasını, programlanmasını ve kullanılmasını mümkün kılan tüm bilim ve tekniklerin bütününü ifade eder. Bu sistemler; nesneleri manipüle etmek, verileri analiz etmek veya insanlarla etkileşim kurmak için mekanik, elektronik, bilişim ve yapay zekâyı bir araya getirir.

Bu alan; sanayiden sağlığa, lojistikten uzay araştırmalarına kadar uzanır ve üretim süreçleri ile günlük hizmetleri dönüştüren uygulamaları kapsar.

Somut olarak ne anlama gelir? Otomotiv parçalarını operatörlerle birlikte monte eden endüstriyel robotlardan, tarım alanlarını izleyen mobil uygulamalara ya da cerrahi operasyonlarda doktorlara yardımcı olan robotlara kadar çok geniş bir kullanım yelpazesi vardır.

Ayrıca robotik sistemler; verimliliği artırma, insan hatasını azaltma ve tehlikeli ya da tekrarlayıcı görevleri otomatikleştirme açısından kritik bir rol oynar. Gelişen sensör teknolojileri ve makine öğrenmesi sayesinde robotlar çevrelerini daha iyi algılayabilir, karar alma süreçlerini optimize edebilir ve zamanla performanslarını geliştirebilirler. Bu da robotik alanını, geleceğin meslekleri ve teknolojik dönüşümleri açısından stratejik bir konuma taşımaktadır.

Önümüzdeki yıllarda robotik sektörünün karşılaşacağı temel zorluklar ve hedefler nelerdir?

Fransa’da robotik sektörü, France 2030 planı gibi kamu yatırımlarının da etkisiyle 2030’a kadar birçok zorlukla karşı karşıyadır. Bu bütçe planı, söz konusu alandaki inovasyona 800 milyon avro ayırmaktadır.

Öncelikler arasında, otomasyon sayesinde sanayi rekabet gücünün artırılması yer alır. Bu durum, fabrikaların yeniden ülkeye kazandırılmasını ve üretim hatlarının modernizasyonunu desteklemektedir. Uluslararası Robotik Federasyonu’nun (IFR) öngörülerine göre, 2025 yılında robot kurulumlarında küresel ölçekte yıllık %5’lik bir büyüme beklenmektedir. Bu ivme; özellikle otomotiv ve lojistik sektörlerinde nitelikli iş gücü eksikliğine ve artan verimlilik ihtiyacına yanıt vermektedir.

Bunun yanı sıra, sürdürülebilir uygulamalar da giderek önem kazanmaktadır. Su kullanımını optimize eden tarım robotları ya da hastane atıklarını azaltan tıbbi robotlar, Avrupa’nın ekolojik hedefleriyle uyumlu çözümler sunmaktadır.

Bilmekte fayda var: Gömülü yapay zekânın yükselişiyle birlikte robotik alanında çalışan profesyonellerin; ileri seviye programlama, akıllı sensör entegrasyonu ve otonom sistemlerin etiği konularında yetkinlik kazanması gerekmektedir.

Ayrıca siber güvenlik ve veri koruma konuları, birbirine bağlı robotik sistemlerin yaygınlaşmasıyla birlikte kritik bir mesele hâline gelmektedir. İnsan–makine iş birliğinin artması, güvenlik standartlarının ve yasal çerçevelerin yeniden tanımlanmasını zorunlu kılarken; eğitim kurumları ile sanayi arasındaki iş birlikleri de nitelikli uzman yetiştirilmesinde belirleyici olacaktır. Tüm bu unsurlar, robotik sektörünün yalnızca teknolojik değil, aynı zamanda sosyal ve ekonomik dönüşümün de merkezinde yer alacağını göstermektedir.

Robotik alanında bir eğitimden sonra hangi meslekler yapılabilir?

Robotik alanında alınan bir eğitim, mezunlara hem teknik hem de stratejik rollerde çalışma imkânı sunar. Proje yönetiminden Ar-Ge faaliyetlerine, sahadaki uygulamalardan yazılım ve sistem entegrasyonuna kadar uzanan bu meslekler; farklı sektörlerde uzmanlaşma ve uluslararası kariyer fırsatları açısından önemli avantajlar sağlar. Sürekli gelişen teknolojilerle birlikte bu pozisyonlar, yüksek adaptasyon yeteneği ve çok disiplinli bir bakış açısı gerektirmektedir.

• Makine mühendisliğinde proje sorumlusu (Chargé d’affaires en génie mécanique)
  Bu uzman, robotik sistemlerin kurulum projelerini; ihtiyaç analizinden (şartname hazırlanması) müşteriye teslimata kadar yönetir. Teknik ekipleri koordine eder ve tedarikçilerle müzakereler yürütür; çoğu zaman Renault gibi büyük firmalar veya yenilikçi KOBİ’lerle çalışır. Saha müdahaleleri nedeniyle sık seyahat gereklidir.
• Robotik araştırmacısı (Roboticien)
  Yenilik odaklı bu uzman, tıbbi, uzay veya askeri uygulamalar için otonom modeller tasarlar. Robotların karar alma süreçlerini geliştirmek amacıyla, genellikle laboratuvar ortamında makine öğrenmesi algoritmaları geliştirir ve test eder. Bu meslek, ileri düzey programlama ve veri analizi uzmanlığı gerektirir.
• Robotik mühendisi (Ingénieur en robotique)
  Robot prototipleri geliştirir, gömülü yazılımlarını programlar ve endüstriyel ortamlara entegrasyonlarını denetler. Otomotiv, havacılık ve lojistik gibi sektörlerde görev alır; mekanik ve yapay zekâ bilgilerini kullanarak makinelerin performansını optimize etmek için disiplinler arası ekiplerle çalışır.
• Mekatronik teknisyeni/mühendisi (Mécatronicien)
  Mekanik, elektronik ve bilişimi birleştiren sistemleri bir araya getirir ve iyileştirir. Endüstriyel ya da mobil robotlar için bileşen tasarımında görev alır; uyumluluk ve verimliliği gözetir. Genellikle atölye ortamında çalışır ve imalat sanayii ile teknoloji girişimlerinde talep görür.
• Otomasyon teknisyeni (Technicien en automatismes)
  Üretim süreçlerini yönetmek üzere otomatik sistemleri tasarlar ve ayarlar. Ekipmanların devreye alınmasında görev alır, arıza durumlarında teşhis yapar ve bakımını sağlar. Çoğunlukla fabrika veya endüstriyel sahalarda çalışır; programlanabilir mantık denetleyicileri (PLC) konusunda yetkinlik ve ekip çalışması becerisi gerektirir.

Robotik alanında çalışmak için bac+2 / bac+3 düzeyinde hangi eğitimler tercih edilebilir?

Fransa’da Bac+2 ve bac+3 düzeyindeki eğitimler, robotik alanına hızlı ve somut bir şekilde giriş yapmak isteyenler için ideal bir temel oluşturur. Teorik bilginin yoğun uygulamalar ve stajlarla desteklenmesi, mezunların iş gücü piyasasına doğrudan uyum sağlamasını kolaylaştırır. Ayrıca bu programlar ister doğrudan istihdam ister mühendislik ya da yüksek lisans eğitimine devam etmek isteyenler için sağlam bir geçiş noktası sunar.

• BTS CRSA – Otomatik Sistemlerin Tasarımı ve Gerçekleştirilmesi (bac+2)
  Bilim ağırlıklı genel lise, STI2D ya da endüstriyel bakım alanında meslek lisesi mezunuysanız, BTS CRSA robotik alanına giriş için güçlü bir kapı açar. Kabul, Parcoursup üzerinden dosya incelemesiyle yapılır. İki yıl süren bu eğitim sonunda 120 AKTS (ECTS) kredisi kazanılır.

Bu programda; bilgisayar destekli tasarım (CAD), otomasyon sistemlerinin programlanması ve robotik prototiplerin geliştirilmesi öğretilir. Elektroteknik, akışkanlar mekaniği ve sensör entegrasyonu gibi dersler yer alır. Uygulamalı projeler sayesinde, endüstriyel ortamları simüle ederek otomatik sistemlerin kurulumu ve arıza giderilmesi konularında pratik beceriler kazanılır.

• BUT GEII – Elektrik Mühendisliği ve Endüstriyel Bilişim (bac+3)
  Matematik ve fizik-kimya ağırlıklı genel lise ya da STI2D mezunuysanız ve uygulamalı bilişim ilginizi çekiyorsa, BUT GEII sizin için uygun bir tercihtir. Birinci yıla Parcoursup (Türk öğrenciler için Campus France) üzerinden, BTS sonrası ise dosya ile ikinci ya da üçüncü yıla geçiş mümkündür.

Üç yıl süren bu IUT programında; sayısal elektronik, sistem kontrolü ve endüstriyel robotik konularının yanı sıra bilgisayar ağları, yapay görme ve kestirimci bakım gibi dersler verilir. Toplamda 22 ila 26 haftalık stajlar sayesinde mobil robot programlama ve otomatik süreç simülasyonları üzerine uygulamalı deneyim kazanılır.

• Mesleki Lisans – Sanayi Meslekleri: Mekatronik, Robotik (bac+3)
  BTS CRSA, BTS Sistem Bakımı veya BUT GEII mezunları bu mesleki lisans programına başvurabilir. Bir yıl süren eğitim sonunda 60 AKTS kredisi alınarak bac+3 düzeyi tamamlanır.

Bu programda; mekatronik sistem tasarımı, iş birliğine dayalı robotların (cobot) programlanması ve sensör verilerinin analizi konularında uzmanlaşılır. Endüstriyel siber güvenlik ve enerji optimizasyonu gibi modüllerle teknik yetkinlikler pekiştirilir. 14–16 haftalık staj sürecinde ise örneğin robotik montaj hatlarının modellenmesi gibi somut projeler üzerinde çalışılır.

Robotik alanında çalışmak için bac+5 düzeyinde hangi eğitimler yapılabilir?

Bac+5 düzeyindeki bu programlar, robotik alanında uzmanlaşmak ve yüksek sorumluluk gerektiren teknik ya da bilimsel pozisyonlara erişmek isteyenler için tasarlanmıştır. İleri düzey teorik bilgi ile Ar-Ge, uluslararası deneyim ve endüstriyle güçlü bağlar bir araya gelerek mezunlara liderlik, inovasyon ve stratejik proje yönetimi becerileri kazandırır. Bu sayede mezunlar hem akademik kariyere hem de yüksek katma değerli sanayi pozisyonlarına yönelme imkânı elde eder.

• Robotik Mühendisliği Diploması (bac+5)
  Bilimsel hazırlık sınıfından (classe préparatoire) veya BUT mezunu ya da güçlü bir matematik altyapısına sahip elektrik mühendisliği lisansından geliyorsanız, bu bac+5 düzeyindeki mühendislik diplomasına başvurabilirsiniz. Kabul; Mines-Ponts gibi bir mühendislik geçiş sınavıyla (concours) ya da bac+2 sonrası yatay geçiş için dosya incelemesiyle yapılır.

Bac sonrası toplam beş yıl süren bu programın üç yılı mühendislik döngüsüne ayrılmıştır ve bac+5 düzeyinde tanınırlık sağlar. Çok eklemli sistemlerin dinamiği, otonom navigasyon için yapay zekâ ve drone tasarımı gibi konular işlenir. Endüstriyel projeler, yurt dışında bir dönem ve altı aylık staj; Ar-Ge ve inovasyon odaklı kariyerlere güçlü bir hazırlık sunar.

• Otomatik ve Robotik Yüksek Lisansı – İleri ve Robotik Sistemler (SAR) / Robotik parçası
  Mühendislik bilimleri veya bilgisayar bilimleri alanında lisans diplomasına ve algoritmik yetkinliklere sahipseniz, bu yüksek lisans programına MonMaster platformu üzerinden dosya ve mülakatla kabul alabilirsiniz.

İki yıl boyunca ileri kontrol teknikleri, bilgisayarlı görüş ve robotlar için makine öğrenmesi (machine learning) konuları uygulamalı çalışmalarla ele alınır. Program; bir araştırma tezi ve dört aylık stajla tamamlanır.

• Uzmanlık Mastırı (Mastère spécialisé) – ColRobot: Geleceğin Endüstrisi için İş Birlikçi Robotik Uzmanı (Arts et Métiers)
  Genç mühendis ya da en az üç yıllık profesyonel deneyime sahip yöneticiyseniz ve mekanik/elektronik alanında bac+4 veya bac+5 diplomanız varsa, bu uzmanlık programına dosya, niyet mektubu ve mülakatla başvurabilirsiniz.

Bir yıl süren eğitimde; cobot ihtiyaçlarının tanımlanması ve endüstriyel yöntemlerin uygulanması öğretilir. Fabrika ziyaretleri ve mini projeler, endüstriyel dönüşüm süreçlerini yönetmeye yönelik pratik deneyim kazandırır.

Sonuç olarak robotik, yalnızca teknolojik bir uzmanlık alanı değil; sanayi, sağlık, tarım ve hizmet sektörlerinde köklü dönüşümler yaratan stratejik bir ekosistemdir. Bac+2’den bac+5’e kadar uzanan eğitim yolları, her profile uygun kademeli ve esnek kariyer imkânları sunarken; disiplinler arası bilgi, sürekli öğrenme ve yeniliğe açıklık bu alanda başarının temel anahtarları hâline gelmektedir. Geleceğin meslekleri arasında merkezi bir konumda yer alan robotik hem bireysel kariyer gelişimi hem de toplumsal ve ekonomik ilerleme açısından güçlü ve sürdürülebilir fırsatlar barındırmaktadır.