1. Lisans Döneminde Staj Nasıl İşliyor?
Genel lisans programlarında, üniversitede profesyonel staj yapma imkânı bulunmaktadır. Öğrencilerin 1. sınıftan (L1) itibaren staja başlama oranı ortalama olarak %5’in altında olsa da, L3’te staj deneyimi edinmek isteyen öğrencilerin oranı %35’in üzerine çıkmaktadır.
L1 – 1. Sınıf
- sınıfta staj genellikle gönüllülük esasına dayanır. Yani staj yapmak mümkün olmakla birlikte çoğu programda zorunlu değildir.
Bu dönemde yapılacak bir staj, öğrencinin:
- İş dünyasını tanımasına,
- Farklı meslekleri keşfetmesine,
- Hangi alanda ilerlemek istediğini anlamasına,
- İlk profesyonel deneyimini kazanmasına
yardımcı olabilir.
Ancak L1 seviyesinde öğrencilerin henüz yeterli akademik ve mesleki deneyime sahip olmaması nedeniyle staj bulmak L3’e kıyasla daha zor olabilir.
L2 – 2. Sınıf
L2 döneminde öğrenciler artık eğitim aldıkları alanla ilgili daha bilinçli bir şekilde staj aramaya başlayabilirler.
Üniversiteye ve bölüme göre staj:
- Zorunlu olabilir,
- Seçmeli olabilir,
- Akademik yıl içerisinde veya yaz döneminde yapılabilir.
Bu nedenle öğrencinin kendi üniversitesinin ve bölümünün eğitim programını mutlaka kontrol etmesi gerekir.
L3 – 3. Sınıf
Genellikle staj açısından en önemli dönem L3’tür.
Özellikle 3. sınıfta yapılan staj, öğrencinin:
- Profesyonel projesini netleştirmesine,
- Hangi sektörde çalışmak istediğini anlamasına,
- Master seçiminde daha bilinçli karar vermesine,
- CV’sini güçlendirmesine,
- İlk profesyonel deneyimini edinmesine
olanak sağlar.
Bazı üniversitelerde L3 stajı zorunludur ve öğrencinin eğitim aldığı bölümle ve/veya hedeflediği meslek veya sektörle bağlantılı olması gerekir.
Bazı üniversitelerde ise staj seçime bağlıdır. Bu durumda staj yapılabilir ancak staj deneyimi, yıl sonundaki değerlendirmeye veya diploma notuna dahil edilmeyebilir.
2. Lisans Stajı Ne Zaman Yapılır?
Stajın zamanı üniversiteye ve bölüme göre değişir.
En sık karşılaşılan seçenekler:
Yaz dönemi:
Derslerin tamamlanmasının ardından birkaç haftalık staj yapılabilir.
Akademik yıl içerisinde:
Bazı bölümlerde ders programına staj için belirli haftalar ayrılır.
L3 sonunda:
Özellikle profesyonel bir master’a devam etmeyi düşünen öğrenciler için oldukça yaygın bir seçenektir.
Burada en önemli nokta, staja başlamadan önce üniversitenin onay sürecinin tamamlanmış olmasıdır.
3. Lisans Stajı Nasıl Bulunur?
Lisans öğrencileri için staj bulmanın en önemli aşaması erken başlamaktır.
Özellikle L3 öğrencilerinin staj arayışına stajın başlayacağı tarihten en az 2-3 ay önce başlaması tavsiye edilir.
Öğrenci öncelikle hedeflediği:
- Sektörü,
- Şirketleri,
- Pozisyonları,
- Şehri,
- Staj süresini
belirlemelidir.
Ardından CV + niyet mektubu hazırlanarak başvurular yapılır.
Staj ararken yalnızca ilanlara başvurmak gerekmez.
Öğrenci doğrudan şirketlerin internet sitelerinden de candidature spontanée gönderebilir.
Örneğin bir şirketin sitesinde staj ilanı bulunmasa bile:
“Je souhaite effectuer un stage de X semaines dans le cadre de ma licence…” şeklinde spontane başvuru yapılabilir.
Bu yöntem özellikle küçük ve orta ölçekli şirketlerde işe yarayabilir.
4. En Önemli Staj Platformları
Fransa’da öğrencilerin staj ararken kullanabileceği başlıca platformlar:
- 1jeune1solution
- France Travail
- Welcome to the Jungle
- JobTeaser
- Indeed France
- LinkedIn Jobs
- Hellowork
- APEC
Bunların yanı sıra öğrencinin kendi üniversitesinin kariyer platformunu da mutlaka kontrol etmesi gerekir. Birçok üniversitenin öğrencilerine özel staj ve iş ilanları yayınladığı platformları bulunur.
5. Üniversitenin Kariyer Hizmetlerinden Yararlanmak
Öğrenci staj ararken yalnızca internet sitelerine bağlı kalmamalıdır.
Üniversitelerde öğrencilerin profesyonel hayatına hazırlanmasına yardımcı olan çeşitli birimler bulunur.
Örneğin:
SCUIO
Service Commun Universitaire d’Information et d’Orientation
Öğrencilere eğitim ve kariyer yönlendirmesi konusunda yardımcı olur.
BAIP
Bureau d’Aide à l’Insertion Professionnelle
Öğrencilerin profesyonel hayata geçişini destekler.
Bu birimler:
- CV hazırlama,
- Niyet mektubu yazma,
- İş/staj arama,
- Kariyer yönlendirmesi,
- Profesyonel etkinlikler,
- Staj ve iş ilanları
konusunda destek sağlayabilir.
6. Staj Kabul Edildikten Sonra Ne Yapılır?
Öğrenci bir şirketten olumlu cevap aldıktan sonra hemen staja başlamamalıdır.
Fransa’da üniversite öğrencisinin yapacağı staj için genel olarak bir convention de stage düzenlenmesi gerekir.
Bu belge:
Üniversite + öğrenci + şirket
arasında imzalanan resmi staj sözleşmesidir.
Convention de stage üzerinde genellikle:
- Öğrencinin bilgileri,
- Üniversitenin bilgileri,
- Şirketin bilgileri,
- Stajın başlangıç ve bitiş tarihleri,
- Stajın süresi,
- Çalışma saatleri,
- Stajın amacı ve görevleri,
- Staj sorumluları,
- Ücret/gratification bilgileri,
- Sigorta ve ilgili idari bilgiler
yer alır.
Genel süreç:
1. Şirket öğrenciyi kabul eder.
↓
2. Öğrenci üniversitesiyle iletişime geçer.
↓
3. Convention de stage hazırlanır.
↓
4. Öğrenci, üniversite ve şirket gerekli belgeleri imzalar.
↓
5. Üniversitenin onayı tamamlanır.
↓
6. Öğrenci belirlenen tarihte staja başlar.
Bu nedenle convention de stage imzalanmadan staja başlanmaması gerekir.
7. Lisans Stajları Ücretli mi?
Stajın ücretlendirilmesi stajın süresine ve ilgili mevzuata bağlıdır.
Fransa’da belirli bir süreyi aşan stajlarda şirket tarafından öğrenciye gratification de stage ödenmesi zorunlu hale gelir.
Ancak birkaç haftalık kısa stajlarda şirketin ödeme yapma zorunluluğu olmayabilir.
Bu nedenle bir staj teklifini kabul etmeden önce öğrencinin:
- Staj süresini,
- Haftalık çalışma süresini,
- Gratification miktarını,
- Yemek/ulaşım desteğini,
- Diğer avantajları
kontrol etmesi önemlidir.
Önemli: Staj, normal bir iş sözleşmesi değildir. Öğrenci şirketin çalışanı değil, eğitim sürecinin bir parçası olarak profesyonel deneyim kazanan stajyerdir.
8. Lisans Stajı Bulmak Neden Zor Olabilir?
Lisans öğrencileri için en büyük problemlerden biri kısa süreli staj bulmaktır.
Örneğin yalnızca birkaç hafta sürecek bir staj için şirketler bazen öğrenci kabul etmek istemeyebilir.
Buna karşılık şirketler, master öğrencilerini daha uzun süreli stajlar için kabul etmeye daha yatkın olabilir.
Master seviyesinde stajlar bazı programlarda 4-6 aya kadar çıkabildiği için şirket açısından öğrencinin projelere daha uzun süre katkı sağlaması mümkün olur.
Bu nedenle lisans öğrencilerinin:
erken başvurması + çok sayıda başvuru yapması + candidature spontanée kullanması önemlidir.
9. Staj Yapmanın Avantajları Nelerdir?
Lisans sırasında yapılan bir staj yalnızca CV’ye eklenecek bir satır değildir.
Öğrenciye önemli bir profesyonel deneyim kazandırır.
- Profesyonel dünyayı keşfetme
Öğrenci derslerde öğrendiği teorik bilgilerin gerçek hayatta nasıl kullanıldığını görür.
- CV’yi güçlendirme
Özellikle ilk profesyonel deneyim olduğu için öğrencinin CV’sini önemli ölçüde güçlendirebilir.
- Kariyer hedefini belirleme
Öğrenci bir sektörü gerçekten sevip sevmediğini deneyimleyebilir.
Örneğin:
“Marketing okumak istiyorum.” diyen bir öğrenci staj sırasında marketing alanının kendisine uygun olmadığını fark edebilir.
Bu da aslında stajın önemli kazanımlarından biridir.
- Profesyonel network oluşturma
Öğrenci şirket içerisindeki çalışanlarla bağlantı kurabilir ve gelecekte:
- Alternance,
- Master stajı,
- İş,
- Referans
konularında avantaj elde edebilir.
- Profesyonel beceriler kazanma
Öğrenci yalnızca akademik bilgi değil;
- İletişim,
- Takım çalışması,
- Organizasyon,
- Zaman yönetimi,
- Profesyonel yazışma,
- Sunum,
- Problem çözme
gibi beceriler de kazanır.
10. Master Yapacak Öğrenciler İçin Staj Önemli mi?
Evet, özellikle belirli master programları için oldukça faydalıdır.
Lisans öğrencisi master’a devam etmeyi planlıyorsa staj, master seçimini daha bilinçli yapmasına yardımcı olabilir.
Örneğin öğrenci:
Licence Économie → Staj → Finance sektörünü keşfetme → Master Finance
gibi daha tutarlı bir akademik ve profesyonel yol oluşturabilir.
Ayrıca bazı master programları öğrencinin projet professionnelini ve önceki deneyimlerini dikkate alabilir.
Ancak önemli bir ayrım var:
Staj yapmak her master’a kabul için zorunlu değildir.
Master başvurularında akademik notlar, derslerin içeriği, motivasyon mektubu, CV, dil seviyesi, ilgili akademik/profesyonel deneyimler ve programın kendi kabul kriterleri birlikte değerlendirilir.
Dolayısıyla staj, özellikle hedeflenen master ile doğrudan bağlantılıysa, başvuruyu destekleyen güçlü bir unsur olabilir; fakat tek başına kabul garantisi sağlamaz.
Kısaca Öğrencinin Yapması Gerekenler
1. Bölümünün staj kurallarını kontrol etmesi.
2. Stajın zorunlu mu seçmeli mi olduğunu öğrenmesi.
3. Staj tarihlerini belirlemesi.
4. CV’sini hazırlaması.
5. Niyet mektubunu hazırlaması
6. JobTeaser, LinkedIn, Welcome to the Jungle, France Travail vb. platformlarda araması.
7. Şirketlere candidature spontanée göndermesi.
8. Üniversitenin SCUIO/BAIP hizmetlerinden yararlanması.
9. Staj kabul edilince convention de stage sürecini başlatması.
10. Üniversite ve şirket tarafından onaylanmadan staja başlamaması.
11. Staj boyunca görevlerini ve kazandığı becerileri not etmesi.
12. Staj sonunda gerekiyorsa rapport de stage hazırlaması ve soutenance yapması.
13. Staj deneyimini CV ve LinkedIn profilinde kullanması.
14. Master başvurularında, hedeflediği programla bağlantısını vurgulaması.
Önemli bir nokta
Fransa’da lisans stajı, özellikle L3 yılında, öğrencinin “diploma alıp doğrudan işe girmesinden çok, projet professionnel’ini netleştirmesi ve master’a hazırlanması açısından değerlidir. Kısa süreli olması nedeniyle staj bulmak zor olabilir; bu yüzden öğrencinin son dakikayı beklemeden, üniversitenin kariyer hizmetlerinden yararlanarak ve hem ilanlara hem de spontane başvurulara yönelerek ilerlemesi en doğru stratejidir.