Tarladan sofraya uzanan yolculukta, doğaya ve sağlıklı beslenmeye daha fazla önem veren sayısız uzman görev alıyor. Tarım ve gıda sektörü, hepimizin günlük hayatında kritik bir rol oynarken; bu alanda çalışmak isteyenler için farklı eğitim ve kariyer yolları da giderek çeşitleniyor. İşte tarım ve gıda alanında kendinize yer bulabileceğiniz eğitim seçenekleri.

Tarım ve Gıda Alanında Okumak İsteyenler İçin Hangi Bölümler Seçilebilir?

Tarımsal faaliyetler, hem insanların hem de hayvanların beslenmesi için gerekli hammaddeleri üretirken; gıda sanayisi bu tarım ve hayvancılık ürünlerini işleyerek tüketilebilir ürünlere dönüştürür.

Tarım-gıda sektörü kendi içinde farklı uzmanlık alanlarına ayrılır ve bu alanları genel olarak birkaç ana meslek grubunda toplamak mümkün:

• İnovasyon ve Ar-Ge (araştırma–geliştirme) alanındaki meslekler
• Üretim ve imalat alanındaki meslekler
• Kalite kontrol ve gıda güvenliği alanındaki meslekler
• Tedarik, lojistik ve dağıtım alanındaki meslekler

Tarım Alanında Hangi Meslekler Var?

Tarım sektörü, yalnızca tarlada üretim yapan çiftçilerden ibaret değil; hayvancılıktan bitki yetiştiriciliğine, teknik uzmanlıktan gıda üretimine kadar pek çok farklı mesleği içinde barındırıyor. İşte tarım alanında öne çıkan başlıca meslekler:

• Çiftçi
• Arıcı (arı yetiştiricisi)
• Meyve yetiştiricisi / bahçe üreticisi
• Kasap
• Tahıl üreticisi (hububat yetiştiricisi)
• Hayvancılık yetiştiricisi (besici/üretici)
• Süs bitkileri ve fide yetiştiricisi
• Sebze üreticisi (seracılık)
• Tarım işçisi
• Balıkçı
• Süt üreticisi
• Tarım teknikeri / tarım teknisyeni
• Veteriner

Gıda ve Tarım-gıda Sektöründe Hangi Meslekler Var?

Gıda ve ziraat-gıda sanayisi; üretimden kalite kontrole, Ar-Ge’den teknik bakıma ve satışa kadar pek çok farklı uzmanlık alanını kapsar. Yani bu sektör sadece fabrikada üretim yapmakla sınırlı değildir. İşte ziraat-gıda endüstrisinde öne çıkan bazı meslekler:

• Satın alma uzmanı
• Endüstriyel mekanik bakım teknisyeni
• İş sağlığı, güvenliği ve çevre sorumlusu (HSE uzmanı)
• Gıda üretim hattı operatörü
• Otomasyonlu tesis operatörü
• Diyetisyen
• Biyoteknoloji mühendisi
• Ziraat-gıda alanında Ar-Ge mühendisi
• Gıda üretim operatörü (çok yönlü üretim personeli)
• Otomatik üretim hattı sorumlusu (hat pilotu/şefi)
• Kalite kontrol uzmanı
• Otomasyon teknisyeni
• Ziraat-gıda sektöründe teknik satış uzmanı (tekniko-ticari)

2 ya da 3 Yıllık Eğitimle Tarım ve Gıda Alanında Hangi Bölümler Okunabilir?

Tarım ya da gıda sektörüne yönelmek isteyen öğrenciler için oldukça geniş bir eğitim yelpazesi bulunuyor. Bu alanlarda eğitim seçenekleri CAP’ten başlayıp lisans, yüksek lisans ve mühendislik diplomalarına kadar uzanıyor. Üstelik tarım eğitimi veren kamu kurumları, Fransa’daki en büyük ikinci eğitim ağı olarak köklü ve güçlü bir yapıya sahip.

Alınan diplomalar, Millî Eğitim sistemi kapsamında verilen diplomalarla aynı geçerliliğe sahip. Eğitimler hem okul temelli hem de çıraklık (apprenti) modeliyle yürütülebiliyor. Çoğu programda teorik dersler, uygulamalı meslek eğitimleri ve stajlar bir arada ilerliyor.

Öğrenciler sadece tarım ve hayvancılık alanında değil; su yönetimi, ormancılık, çevre düzenlemesi ve peyzaj tasarımı gibi doğayla bağlantılı farklı uzmanlık alanlarında da kendilerini geliştirebiliyor.

 

Gıda Sanayisine Yönelmek İsteyenler İçin Hangi Baccalauréat sonrası 2 Yıllık Program Daha Uygun?

BTSA, klasik BTS gibi bac sonrası iki yılda tamamlanan bir diploma. Eğitimler çoğunlukla tarım liseleri ve tarım odaklı okullarda veriliyor. Sektörde en yaygın ve en çok tercih edilen diplomalardan biri olan BTSA, farklı meslek alanlarına göre birçok uzmanlık seçeneği sunuyor: üretim, gıda işleme, çevre düzenlemesi, hizmetler, ticaret ya da tarım ekipmanları gibi.

Öne çıkan bazı BTSA alanları şöyle:

• Tarımsal işletme yönetimi ve stratejisi
• Tarımsal, biyolojik ve biyoteknolojik analizler
• Agronomi ve bitkisel üretim / sürdürülebilir tarım
• Anabiotech (laboratuvar ve biyoteknoloji odaklı)
• Akuakültür (su ürünleri yetiştiriciliği)
• Kalite, gıda, inovasyon ve hijyen güvenliği
• Gıda bilimleri ve teknolojileri (ürün ve üretim süreçleri)

Bazı bölümler oldukça seçici olsa da, özellikle sanayinin talep ettiği tekniko-ticari (teknik satış odaklı) BTSA mezunları için iş bulma şansı yüksek. Programlar hem ortak temel derslerden hem de seçilen alana özel mesleki modüllerden oluşuyor. Ayrıca 12–16 hafta arasında zorunlu staj da var; yani eğitim büyük ölçüde uygulamaya dayanıyor.

Mezuniyet sonrası seçenekler oldukça geniş: kendi tarım işletmesini yönetmek, bağcılık yapmak, peyzaj alanında çalışmak ya da gıda sanayisinde görev almak mümkün. Üstelik bugün mezunların yarıdan fazlası eğitimine lisans (licence pro) yada mühendislik okullarında devam ediyor

Devlet okullarında eğitim ücretsizken, özel kurumlarda ücretler 5.000 avroya kadar çıkabiliyor. Bir diğer alternatif ise çıraklık (apprenti) modeli: Bu sistemde hem çalışıp hem maaş alarak eğitim görmek mümkün.

(Bazı klasik BTS programları — örneğin bio-kalite veya üretim sistemleri bakımı — da gıda sanayisine geçiş için kapı açabiliyor)

Agro-Veteriner Hazırlık (Prépa Agro-Véto): Prestijli Okullara Açılan Yol

Agro-veteriner hazırlık sınıfı (prépa agro-véto), diğer adıyla BCPST (biyoloji, kimya, fizik ve yer bilimleri), mühendislik okullarına, veteriner fakültelerine ya da École normale supérieure (ENS) gibi seçkin yüksekokullara girişin en bilinen yollarından biri. Bu okullara geçiş, iki yılın sonunda girilen rekabetçi bir sınavla gerçekleşiyor.

Fransa genelinde yaklaşık 50 lise bu hazırlık programını sunuyor. Öğrenciler terminale (son sınıf) yılında dosya değerlendirmesiyle seçiliyor. Özellikle fen derslerindeki başarı, kabul sürecinde belirleyici rol oynuyor.

Programın temposu oldukça yoğun. İlk yılda haftada yaklaşık 8 saat biyoloji-jeoloji, 7–8 saat matematik, 4 saat fizik, 3 saat kimya dersi var. Buna ek olarak Fransızca-felsefe ve yabancı dil dersleri de yer alıyor. Ayrıca öğrenciler, TIPE adı verilen ve araştırmaya giriş niteliği taşıyan bireysel proje çalışmalarıyla akademik ve analitik becerilerini geliştiriyor.

Kısacası, BCPST hem güçlü bir bilimsel altyapı hem de ciddi bir çalışma disiplini gerektiren, ama prestijli okulların kapısını aralayan yoğun bir hazırlık süreci sunuyor.

Biyolojik Mühendislik BUT Programı

Eski iki yıllık DUT Génie Biologique’in yerini alan Biyolojik Mühendislik BUT programı, artık bac sonrası üç yılda tamamlanan bir eğitim sunuyor. Bac+3 seviyesinde tanınan bu diploma, mezunlarına teknik uzman ya da mühendis yardımcısı gibi pozisyonlarda çalışma imkânı sağlıyor.

Program, doğrudan iş hayatına atılmak isteyenler için oldukça pratik ve uygulama ağırlıklı tasarlanmış. Bununla birlikte eğitimine devam etmek isteyen öğrenciler için lisans tamamlama, mühendislik okulları ya da farklı uzmanlık programlarına geçiş yolu da açık.

Özellikle “gıda bilimleri ve biyoteknoloji” odaklı eğitim yolu, agro-gıda sektöründe kariyer hedefleyenler için öne çıkıyor. Bu alanda hem üretim süreçlerini hem de laboratuvar ve kalite kontrol tarafını öğrenmek mümkün.

Tarım ve Gıda Alanında 5 Yıllık Mühendislik Eğitimi Veren Okullar

Lise sonrası doğrudan kabul alan bazı agro-mühendislik okulları, öğrencileri beş yıllık entegre bir programla ziraat mühendisi olarak yetiştiriyor.

FranceAgro3 ağına bağlı üç okul bu alanda öne çıkıyor:

• École d’Ingénieurs de Purpan (Toulouse),
• Junia ISA (Lille)
• ISARA Lyon

Bu okullar öğrenci kabulünü dosya incelemesi ve mülakatla yapıyor. Eğitim süresince hem Fransa’da hem yurt dışında uzun süreli stajlar var; toplamda yaklaşık 18 ay saha deneyimi kazanılıyor. Programlar; yaşam bilimleri, tarım, gıda sanayisi ve çevre gibi alanlarda mühendis yetiştirmeye odaklanıyor. Benzer bir eğitim sunan bir diğer kurum ise UniLaSalle Beauvais. Bu okulda tarım, gıda ve çevre mühendisliği gibi alanlarda diplomalar veriliyor; ayrıca çıraklık (apprenti) modeliyle okurken çalışarak eğitim alma imkânı da bulunuyor.

ESA Angers de post-bac kabul yapan önemli okullardan biri. Beş yıllık mühendislik programında öğrenciler yaşam bilimleri temelinde eğitim alıyor; sonrasında gıda işleme, kalite, bağcılık-şarapçılık ya da uluslararası pazarlar gibi farklı uzmanlık alanlarına yönelebiliyor.

Bu özel okullarda eğitim ücretleri genellikle yıllık 6.000–9.000 avro arasında değişiyor. Ancak çıraklık sisteminde okuyan öğrencilerin masrafları çoğu zaman şirketler tarafından karşılanıyor.

Devlet üniversitelerinde de benzer seçenekler mevcut. Institut Agro Rennes-Angers, AgroSup Dijon, ISTOM Angers, Polytech Lille ve Sorbonne Université bünyesindeki Polytech programları, post-bac mühendislik eğitimi sunan kamu kurumları arasında sayılabilir.

Kısacası, lise sonrası doğrudan girilebilen bu okullar*, hem teorik hem uygulamalı eğitimle öğrencileri beş yıl içinde doğrudan mühendislik kariyerine hazırlıyor.

*yabancı öğrrenciler için bu okulların başvuru koşulları farklılık gösterebilir ! Başvuru prosedürü Campus France ve ilgili okul internet sitesinden kontrol edilmelidir.

Hazırlık Sınıfından Sonra Hangi Mühendislik Okullarına Girilebilir?

Hazırlık sınıfından (prépa) sonra tarım, ziraat ve gıda alanında mühendislik eğitimi almak isteyen öğrenciler için birçok köklü devlet okulu bulunuyor. Son yıllarda bazı kurumlar güçlerini birleştirerek daha büyük ve kapsamlı yapılar oluşturdu. Böylece hem akademik hem de araştırma imkânları genişledi.

Bu okullar arasında AgroParisTech, Institut Agro Rennes-Angers (Rennes ve Angers kampüsleri), Institut Agro Montpellier ve AgroSup Dijon öne çıkan devlet kurumları arasında yer alıyor. Tarım, agronomi ve agro-gıda mühendisliği alanlarında güçlü programlar sunuyorlar.

Bazı okullarda ise mühendislik ve veterinerlik eğitimi aynı çatı altında birleşmiş durumda. Örneğin VetAgro Sup (Lyon ve Clermont-Ferrand) ve Oniris (Nantes) hem ziraat hem veterinerlik alanında eğitim veriyor. Bunlara ek olarak Bordeaux Sciences Agro, École Nationale Supérieure Agronomique de Toulouse (ENSAT – Toulouse) ve École Nationale Supérieure d’Agronomie et des Industries Alimentaires (ENSAIA – Nancy) de tercih edilen okullar arasında.

Bu okullara giriş genellikle “agro-véto” ortak sınav sistemi üzerinden yapılıyor. Bu sınavlara çoğunlukla BCPST ya da TB hazırlık sınıfı öğrencileri katılıyor (ancak her okul TB mezunlarını kabul etmeyebiliyor). Ayrıca BTS, lisans ya da BUT gibi bac+2 / bac+3 diplomasına sahip adaylar için de ayrı sınav veya başvuru yolları bulunuyor. Bazı okullar ise mühendislik eğitimini çıraklık (apprenti) modeliyle, yani okurken çalışarak tamamlama imkânı sunuyor.

Kısacası, hazırlık sonrası bu okullar; hem devlet güvencesi hem de güçlü akademik altyapılarıyla tarım ve gıda alanında mühendislik yapmak isteyenler için en prestijli seçenekler arasında yer alıyor.